Training en ontwikkeling van crisisteams
Alles komt tegelijk
aan de crisistafel
Voorzitten, vooruitkijken, beslissen, tegenspreken. Aan tafel gebeurt het allemaal in dezelfde tien minuten.
Wat een crisistafel van een team vraagt
Hier staat het samenwerken zelf centraal: wat er van een crisisteam gevraagd wordt zodra het bij elkaar zit.
In de praktijk valt dat uiteen in een reeks onderwerpen die stuk voor stuk een eigen vaardigheid zijn. Acht daarvan komen op deze plek als overzicht.
Het begint bij de vorm waarin deze teams werken. Mensen uit verschillende disciplines schuiven op een onverwacht moment aan één tafel, kennen elkaar deels, en moeten meteen presteren met een beeld dat nog niet compleet is. Wat er dan gebeurt, gebeurt niet netjes na elkaar. De voorzitter bewaakt de tijd terwijl iemand zijn twijfel inslikt, er wordt vooruitgekeken terwijl het beeld van een uur geleden nog op tafel ligt, en er valt een besluit terwijl niemand heeft gezegd dat de situatie inmiddels gekanteld is. Dat speelt overal waar meerdere disciplines onder tijdsdruk aan één tafel zitten, of je daar nu zelf aan deelneemt, er leiding aan geeft, of in een gemeente, veiligheidsregio, bedrijf, beveiligings-, opsporings- of zorgorganisatie verantwoordelijk bent voor de vakbekwaamheid van die teams.
Aan een crisistafel gebeurt alles onder hoogspanning. Dat vraagt een discipline om kalm en geordend te blijven werken, met richting en structuur.
De onderwerpen aan tafel
Acht manieren om naar
hetzelfde overleg te kijken
Elk onderwerp behandelt één vaardigheid aan de crisistafel, met de achtergrond, de valkuilen en wat het van een team vraagt.
01
Technisch voorzitterschap
Een crisisteam voorzitten zonder in de inhoud te verdwijnen: structuur houden, iedereen aan het woord laten en op tijd een besluit laten vallen.
02
Scenariodenken
Gestructureerd vooruitkijken als de tijd kort is: welke kant kan dit op, wat daarvan is realistisch, en wat betekent dat voor het besluit van nu.
03
Vergaderen en besluitvorming
In korte tijd tot een besluit komen dat op gedeelde informatie rust, met een beeld dat nog niet compleet is.
04
Waarnemen en evalueren
Een team volgen tijdens een oefening of inzet, en wat je ziet omzetten in iets waar dat team van leert.
05
Conflicthantering
Het ongemak dat ontstaat als de meningen aan tafel uiteenlopen, en waarom daar de kwaliteit van het besluit vandaan komt.
06
Teamleren
Het vermogen van een team om tijdens het werk zelf te leren, in plaats van pas bij de evaluatie achteraf.
07
Groepsdynamica
De krachten die bepalen wie er aan tafel ruimte krijgt en wie niet. Rollen en posities liggen er binnen tien minuten, zonder dat iemand ze afspreekt.
08
Team Resource Management
Het kader onder de andere zeven: waar de competenties vandaan komen en waarom een organisatie ze naar de eigen praktijk moet vertalen.
Het kader eronder
De acht onderwerpen zijn met elkaar verbonden door een gezamenlijk kader. Team Resource Management ordent wat een team nodig heeft om zijn vakkennis samen te brengen tot iets werkbaars: alles wat er in het overleg gebeurt naast de inhoud. Voorzitten, waarnemen, tegenspreken en beslissen zijn stuk voor stuk onderdelen daarvan.
Het kader komt uit een omgeving waar dit eerder werd onderkend: de luchtvaart en de marine, waar men vaststelde dat ongelukken zelden ontstonden door een gebrek aan vakkennis en vaak door wat er in de samenwerking misging. Dezelfde vraag speelt aan een crisistafel. De brandweerofficier weet wat er brandt en de arts weet wat een besmetting doet; of die kennis op tijd op tafel komt en gewogen wordt, is een andere kwestie.
Wat Team Resource Management daaraan toevoegt is standaardisering van taal, en bewustwording van de besluitvormings- en groepsprocessen aan tafel. Zolang niemand woorden heeft voor wat er in de samenwerking gebeurt, blijft het bij een gevoel achteraf dat het overleg stroef liep. Met die woorden kan een team benoemen wat het ziet terwijl het aan het werk is, en dat is het verschil tussen achteraf evalueren en op het moment zelf bijsturen.
Acht onderwerpen, één manier van kijken
Verdieping
Verder lezen over
samenwerken onder druk
Drie artikelen uit de leerlijn over het geheel: waarom samenwerken onder druk een eigen benadering vraagt, welk kader daaronder ligt, en waarom dat kader per organisatie anders uitpakt.
Inleiding: over samenwerken onder druk
Waarom samenwerken in een crisisteam een eigen benadering vraagt, en wat er in gewone teamtheorie ontbreekt.
Team Resource Management
Het raamwerk zelf: waar het vandaan komt, wat het ordent en hoe het zich verhoudt tot de vakinhoud aan tafel.
De zeven competenties
De herkomst van de lijst, het risico van kopiëren zonder analyse, en de zeven als spiegel in plaats van als checklist.
Een integrale leerlijn voor crisisteams
In veel organisaties bestaat vakbekwaamheid uit afzonderlijke onderdelen: een training op functie, een oefening voor het team, een cursus besluitvorming. Elk onderdeel klopt en samen vormen ze geen leerlijn. Wat een crisisteam nodig heeft is een opbouw waarin de vaardigheden op elkaar voortbouwen, opgebouwd rond het team zoals het echt functioneert.
Waar hapert het bij jullie aan tafel?
Wil je weten welke van deze onderwerpen voor jullie crisisteams het meest te wensen overlaat, of hoe een team in samenhang leert presteren? Neem contact op voor een oriënterend gesprek.